2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) geride kalmış olsa da soru tartışmaları adliye koridorlarında devam ediyor. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM), Alan Yeterlilik Testleri (AYT) Matematik testindeki 23. türev sorusunun doğru cevabını “C” seçeneğinden “A” seçeneğine güncellediğini duyurmuştu. Ancak bu hamle, sınavda ter döken adaylar ile velileri tatmin etmedi ve mesele resmi olarak yargıya intikal etti.
Binlerce adayın “2026 AYT 23. soru iptal edilecek mi?” ve “YKS soru iptal davası nasıl sonuçlanır?” sorularına kilitlendiği bu süreçte, kritik davanın detayları ve geçmiş emsal kararlar netleşmeye başladı.
Şık Değişikliği Yerine “Tam İptal” Talebi: Sakarya’dan İlk Dava Açıldı
ÖSYM’nin uzman raporlarına dayanarak AYT Matematik 23. sorusunda yaptığı doğru şık değişikliği, sınav puanlarının ve başarı sıralamalarının kaderini doğrudan etkiledi. Türkiye Gazetesi’nden Mahmut Özay’ın haberine göre; Sakarya’da yaşayan üniversite adayı Doruk Kerem Atam, yalnızca şık değişikliği yapılmasının ölçme-değerlendirme ilkeleri açısından adil olmadığını savunarak ÖSYM’ye karşı yürütmeyi durdurma ve iptal davası açtı.
Davacı aday ve hukukçular, sorunun bilimsel açıdan çift cevaplı ya da yoruma açık olduğunu, soruyu hazırlayan uzmanların bile ilk etapta yanlış şıkkı (C şıkkı) işaretlediği bir ortamda öğrencilerin cezalandırılamayacağını belirtiyor. Bu nedenle AYT 23. türev sorusunun şıkkının değiştirilmesi yerine, tamamen iptal edilmesi talep ediliyor.
ÖSYM Soru İptali Davalarında Geçmiş Emsal Kararlar Ne Diyor?
Hukukçular ve eğitim uzmanları, idare mahkemelerinin bu tür kritik sınavlardaki tutumunu değerlendirdi. İdari yargıda genel eğilim, bir sorunun doğru cevabında net bir belirsizlik, çift cevaplılık ya da bilimsel tartışma bulunması durumunda, adayların kitlesel olarak mağduriyet yaşamaması adına “iptal” yönünde oluyor.
Geçmiş yıllarda da ÖSYM’nin yaptığı sınavlarda (KPSS, TUS ve kurum sınavları) benzer krizler yaşanmıştı. Örneğin, yakın tarihte gerçekleşen Adli Yargı Hakim ve Savcı Adaylığı Sınavı ile YDUS (Yükseköğretim Kurumları Yabancı Dil Eğitimi Sınavı) süreçlerinde, ilan edilen sonuçların ardından açılan davalar neticesinde mahkemeler soruları iptal etmiş ve ÖSYM aylar sonra “Yeniden Değerlendirme Sonuçları” yayımlamak zorunda kalmıştı.
Ayrıca Danıştay 8. Dairesi’nin yakın tarihli emsal kararlarında, merkezi sınavlarda hak arama hürriyetinin kısıtlanmaması adına dava açma sürelerinin adayın hatayı “objektif olarak tespit edebildiği” andan itibaren başlatılması gerektiğine hükmedilerek öğrenci lehine bir hukuki güvence sağlanmıştı. Eğitim dünyası, mahkemenin bu köklü içtihatları göz önünde bulundurarak 2026 AYT için de benzer bir iptal kararı verebileceğini öngörüyor.
Akademik Bilirkişi Heyeti Karar Verecek: Süreç Nasıl İşleyecek?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 20/B maddesi uyarınca, ÖSYM soru iptali davaları özel ve hızlı bir yargılama usulüne tabidir. Yasal olarak soruların ilanından itibaren 10 gün içinde açılması gereken bu davada takvim şu şekilde işleyecek:
- Savunma Süreci: Mahkeme, dava dilekçesini ÖSYM’ye tebliğ edecek ve kurumdan 3 gün (gerekirse ek 3 gün) içinde savunmasını isteyecek.
- Bilirkişi İncelemesi: Mahkeme, sorunun bilimsel geçerliliğini ve matematiksel doğruluğunu incelemek üzere bağımsız üniversitelerden seçilen akademik bir bilirkişi heyeti görevlendirecek.
- Nihai Karar: Bilirkişi heyetinin hazırlayacağı teknik raporun mahkemeye sunulmasının ardından, dosyanın tekemmül ettiği tarihten itibaren en geç 15 gün içinde kesin karar verilecek.
AYT 23. Soru İptal Edilirse Puanlar ve Sıralamalar Nasıl Değişir?
Adayların en çok merak ettiği senaryo ise mahkemenin iptal kararı vermesi durumu. ÖSYM kanadından sızan bilgilere göre, kurum her türlü hukuki senaryoya karşı “B planını” hazırlamış durumda.
YKS Kılavuzu’nda yer alan yasal hükme göre; sınavdan sonra yargı mercileri tarafından iptaline karar verilen sorular değerlendirme dışı bırakılır ve geçerli soruların puan değeri yeniden saptanarak puanlama yapılır.
Olası Bir İptal Durumunda Ne Olacak?
Eğer İdare Mahkemesi 23. türev sorusunu tamamen iptal ederse, AYT Matematik testi 40 soru üzerinden değil, 39 soru üzerinden yeniden değerlendirilecek. Bu durum, soruyu doğru yapan, yanlış yapan ya da boş bırakan tüm adayların ham puanlarını ve dolayısıyla Türkiye başarı sıralamalarını doğrudan değiştirecek. ÖSYM, yerleştirme süreçlerinde kaos yaşanmaması adına tüm sıralamaları ivedilikle yeniden hesaplayıp güncelleyecek.