|
Çesitli kaygilar nedeni ile çocugun okula gitmeyi reddetmesidir. Çocuk okula gitmez veya okula gider derslere devam etmeden okuldan ayrilir.
Okul reddi okul hayatinin her döneminde ortaya çikabilir; ancak çogunlukla geçis dönemlerinde, yani okula baslama ve 10-11 yas dönemlerinde ortaya çikar.
Ilk kez okula giden 6-7 yas çocuklari, ailelerinden ayrilarak yabanci bir ortama girdiklerinde, yabanci ortami taniyip arkadaslar edininceye kadar bazi uyum sorunlari gösterebilirler. Bu uyum sorunlari okula gitmeyi reddetme düzeyinde degildir. Okul reddi olan çocuklar ise okula baslarken anne veya babalarindan ayrildiklarinda sebebini bilmedikleri büyük bir kaygi, korku duyarlar. Bu nedenle de okulda durmak istemezler, buna zorlandiklarinda aglama krizleri, öfke nöbetleri ve fiziksel bir hastaligi düsündürecek karin agrisi, bulanti, kusma, basagrisi, bas dönmesi gibi belirtiler gösterebilirler. Yapilan muayene ve tetkiklerde bu belirtileri açiklayacak bir fiziksel hastalik tespit edilemez. Okul zamani veya okulda büyük bir kaygi, korku ve fiziksel belirtileri gösteren çocuk okula gitmedigi zaman veya hafta sonlari oldukça rahat, neselidir. Hiçbir sikayeti yoktur. Pazar günü aksamdan veya pazartesi sabah bu belirtiler ortaya çikmaya baslar. Çocuk neden okula gitmedigini tam olarak açiklayamaz, ancak içinde bir korku oldugunu, aglama hissi geldigini söyler, bazen de ögretmen kiziyor, arkadaslarim benimle oynamiyorlar gibi gerekçeler öne sürer. Bazi çocuklarda baslangiçta okula giderler; daha sonra birden okula gitmeyeceklerini söylerler.
Ergenlik öncesi veya ergenlikte ortaya çikan okul reddi 6-7 yas çocuklarindaki gibi birden ve siddetli belirtilerle baslamaz. Yavas yavas okula karsi, arkadaslarina karsi, zevk aldiklari seylere karsi ilgisizlik baslar. Okula karsi isteksizli genelleserek diger ortamlarda da ortaya çikmaya, çocugun içe kapanmasina neden olur. Sosyal ve akademik hayatinda çesitli sorunlar ve bunlara bagli olarak ortaya çikan çesitli ruhsal sorunlar yasayabilir.
Okul reddinin temelinde çocugun asiri korunup, kollanmasi, annesinden koparak bagimsizlasamamasi nedeni ile kendisine güveninin gelisememesi yatar.Aile bireyleri genellikle birbirlerine bagimlidirlar. Biri digerine bir sey olacak korkusunu yasar. Çocuga bir sey olacak diye hep tetikte dururlar. Çocugun basit bir hastaliginda veya basit bir kazada çok telaslanirlar. Çocuga bir sey olur korkusu ile çocugun kendi basina bir sey yapmasina izin vermezler. Çocugun yapmasi gereken seyleri kendileri yaparlar.Böyle yetisen bir çocuk okula basladiginda kendisini yapayalniz ve güvensiz hisseder.Kendisine veya anne babasina bir sey olacak korkusunu yasar.
Okul reddi okula baslama ile birlikte baslayacagi gibi,daha sonra kaza, hastalik nedeni ile okula gidememe, çocuga yakin olan aile üyelerinden birinin hastaligi, ölümü, anne baba arasindaki sorunlar, kardes dogumu, ögretmen tarafindan duygusal ve ya fiziksel olarak örselenme, okul degisikligi, agir ödevler, tatiller, okul arkadaslari ile yasanan sorunlar, okul reddini tetikleyebilir.
Tedavi için aile, ögretmen ve okul yönetiminin isbirligi önemlidir. Aile ve ögretmen, okul yönetimi sorun hakkinda aydinlatilmalidir. Çocuk sinifa girmezse bile okul bahçesine götürülmeli, tenefüslerde arkadaslari ile oynamasi saglanmalidir. Baslangiçta birkaç saat anne babasi ile okul bahçesinde oynamasi saglanirken bu süre zamanla uzatilmalidir. Ayni süreç sinif içinde tekrarlanmalidir. Okula gitmiyor diye dayak atmak, kizmak, asagilamak, suçlamak, sorunu dahada agirlastirabilir. Anne babanin ev içindeki tutumlarini degistirmeleri, ve çocuga anlayisli davranmalari, güven vermeleri, sosyal yönden tesvik etmeleri önemlidir.Ayni tavri ögretmeninde göstermesi gerekir.
Belirtilen davranislarla çocuk okula dönmezse, ilaveten bilissel davranisçi tedavi ile çocuk okula dönebilir. Sikintisi çok fazla olan ve depresyonu olan çocuklara çesitli ilaçlarda verilebilir.
Kaynak: Mynet.com
Dr. Mazlum Çöpür
Çocuk - Ergen ve Yetiskin Psikiyatrisi Uzmani
|
