|
Prof. Dr. Ayça Vitrinel (Yeditepe Üniversitesi Tip Fakültesi Dekani ve Çocuk Sagligi ve Hastaliklari Uzmani) “Çocugun okul basarisi için beslenme çok önemli”
Okul çagi çocugunun direncini yüksek tutmak için ne yapmak gerekir? Çocugun hastaliklarla bas etmesi ve sagligi için beslenme büyük önem tasir. Okul çagi yani 6–12 yas arasi çocuklarin gelisim gösterdikleri ve konsantrasyonlarinin yüksek olmasi gereken dönemlerden biridir. Her dönemde oldugu gibi beslenme burada da ön plana çikar. Okula giden çocuklarin beslenme planinda kahvaltinin önemi büyüktür. Çocuk mutlaka kahvalti ederek okula gitmelidir.
Bu okul basarisini derslerdeki uyumu arttirir. Bu durumun devami için okulda yedigi ara ögünlerde ise meyve, yogurt, süt gibi yiyecekler almasi uygundur. Okulda yemek yiyen çocuklara tüm besin maddelerini içeren kalorisi hesaplanmis menüler hazirlanir. Evde de özellikle buna dikkat etmek gerekir. Ayaküstü yenen yiyecekler ile gazli içecekler saglik açisindan uzak durulmasi gereken besin grubudur.
Çocuk için ideal kahvalti nasil olmalidir?
Kahvaltida besin maddelerinin dengeli olarak alinmasi gerekir. Bir örnek vermek gerekirse bir bardak süt, bir kibrit kutusu büyüklügünde beyaz peynir, 2 dilim ekmek, domates ve salatalik olabilir.
Okul çagi çocuklarinda en çok görülen rahatsizliklar nelerdir?
Öncelikle okul çagi çocuklarinda damlacik yoluyla bulasan üst solunum yolu enfeksiyonlari sik görülür. Bu dönem özellikle viral enfeksiyonlarin çok yogun oldugu bir dönemdir. Okul çagi çocuklarinda geniz eti iltihabi, bademcik iltihabi, nezle gibi hastaliklara sik rastlanir. Bunlarin büyük bir kisminda bol su, ates düsürücü, serum fizyolojik gibi burun damlalari tedavi olarak yeterlidir.Gereksiz antibiyotik kullanilmamalidir. Antibiyotikler bakteriyel üst solunum yolu enfeksiyonu tanisi konuldugunda ve hekim tarafindan verildiginde kullanilmalidir. Bilinmelidir ki antibiyotikler ates düsürücü degildir.
Çocuklarin tasidigi büyük çantalar sagliklarini nasil etkiler?
Okula yeni baslayan çocuklarimiz ilk heves tüm kitaplarini her gün tasimak isterler.Halbuki çanta agirliginin çocuk agirliginin %15’ini geçmemesi gerekir. Bu da okul çaginda asagi yukari 3 kiloya denk gelir. Agir çantalar omurga egriliklerine bel agrilarina neden olur. Çift askili çantalarin tek askili olarak bir omuzda kullanilmasi sikayetleri arttirir. Çanta yerlestirilirken agir olan materyaller bel bölgesine yakin yerlestirilmelidir. Çocuk uzun süre ayakta kalacaksa çantasini mutlaka omuzlarindan indirmelidir. Çift askili tasima disinda çantalari belden de baglamak saglik açisindan önemlidir.
Klinik Psikolog Özden Bademci Dandul (Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Bagdat Caddesi Poliklinigi Klinik Psikolog) “Çocuk okuldan kaçiyorsa aile buna boyun egmemelidir”
Çocuklarin dogasinda sürekli olarak sinirlari zorlamak vardir. Anne babalarin kararli, sogukkanli ama anlayisli tavirlari çocugun kaygi ve korkularini yenmesine yardim eder. Çocugun karsisinda çaresiz bir anne babayi görmesi onun içinde bulundugu durumu asilamaz bir durum olarak algilamasina neden olur.
Okula yeni baslayacak çocuklarda görülen okuldan korkmanin nedeni nedir?
Okula gitmeyi reddetmenin çocuklar arasinda oldukça yaygin olmasiyla birlikte en fazla görüldügü yas araligi 8-13 yas araligidir. Genel olarak bakildiginda çocugun okula gitmeyi reddetmesinin nedeni evden/anne-babadan ayrilma kaygisidir. Özellikle daha küçük olan çocuklar için ayrilma çok da alisik olduklari bir deneyim degildir. Yeni bir yere tasinma, aile içinde yasin yasanmasi, bosanma gibi faktörler çocugun okul fobisini güçlendiren nedenlerdir.
Okul fobisinin belirtileri nelerdir?
Çocuk okula gittiginde hatta daha okula gitmeden önce onun için dayanilmaz olan kaygi ve korkular yasar. Bu korku ve kaygilar hem okul hem de aile kaynakli strese verilen tepkilerdir. Çocugun okula gitmemek için kendince nedenleri vardir. Öne sürdügü bahaneler arasinda karin agrisi, kusma gibi fiziksel sikayetler de olabilir.
Bu konuda aileler ne yapmalidir?
Çocuklari okul fobisi yasayan anne ve babalarin, çocuklarinin sinif ögretmeni ve okulun rehberlik servisi ile isbirligi içine girmeleri gerekir. Bu isbirliginin ayni zamanda çocugun, okul ve aileyi aralarinda iliskinin oldugu bir bütün olarak algilamasini saglayarak okula uyumunu kolaylastirir. Öncelikli olarak anne babalarin çocuklarini israrla okula götürmeleri, gerekirse sinirli olarak çocuklarinin yaninda beklemeleri gerekir. Bir gün okula götürülmeyen çocuk, sonraki günlerde de sürekli olarak sansini denemek isteyecektir. Çocuklarin dogasinda sürekli olarak sinirlari zorlamak vardir. Anne babalarin kararli, sogukkanli ancak anlayisli tavirlari çocugun kaygi ve korkularini yenmesine yardim eder. Çocugun karsisinda çaresiz bir anne babayi görmesi onun içinde bulundugu durumu asilamaz bir durum olarak algilamasina neden olur. Eger okul-aile isbirligi ile sorun çözülemiyorsa mutlaka disaridan bir uzmanin yardimina basvurmak gerekiyor. Zamaninda asilmayan okul fobisi artarak devam edebilir. Bu da çocugun tüm akademik yasamini, onun ögrenme ile olan iliskisini etkileyebilir.
Annelerin her gün çocuklarini okul kapilarinda beklemeleri dogru mudur?
Anne babalarin okul kapilarinda beklemeleri dogru degildir. Okuldan ayrilamayan anne aslinda çocugundan ayrilamamaktadir. Bu da çocugun ayrilmasini, bagimsizlasmasini okulla uyumunu etkileyecektir. Anne babalarin çocuklarina kendilerinden emin bir sekilde sogukkanlilik ve kararlilikla hosçakal diyebilmeleri gerekir.
Okula alismanin zor olabilecegi riskine karsi okul öncesinde yapilmasi gereken seyler var midir?
Çocugun okul için duygusal olarak hazirlanmasi gerekir. Çocukla birlikte okulun ziyaret edilmesi, ögretmeni ile tanistirilmasi çocugun kendisi için yeni olan bu deneyime duygusal ve zihinsel olarak hazirlik yapmasini saglar. Ayrica okul araç ve gereçlerinin birlikte alinmasi, çocugun kullanacagi malzemeleri kendisinin seçmesi de heyecan duymasini saglar. Aile çevresinden okula giden çocuklarin örnek gösterilmesi çocuk için bir rol model olusturacagindan, okula baslamasi ile dogacak kaygilari ile basa çikmasina yardim eder.
Yrd. Doç. Dr. Vildan Öztürk Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Göz Hastaliklari Uzmani Çocuklarin göz bozuklugu basarilarini nasil etkiler?
Çocuklar genellikle görme problemlerini farketmezler ya da belirtmezler. Çünkü görmeleri kendileri için normal oldugundan herkesi öyle görüyor zannederler. Oysa çocuklarin büyüme ve gelismesi sirasinda ögrendiklerinin büyük çogunlugu görme yolu ile olusmaktadir. Çocuklarda görmenin degerlendirilmesi ve takibi bu nedenle kesinlikle göz ardi edilmemelidir çünkü görmeleri hayatlarini yönlendirecek, meslek seçmelerini, sosyal iliskilerini ve faaliyetlerini etkileyecek önemli bir faktördür.
Ailelere neler önerirsiniz?
Sistematik olarak dogumdan sonra hemen, 6. ayda ve sonrasinda göz hekiminin önerdigi araliklarla, senede bir kereden az olmamak sartiyla çocuklarin göz muayenesinden geçmesi uygundur. Büyüklerde kantitatif eseller ile degerlendirilen görme yeni doganlarda, bebeklerde, okul öncesi çagda ve okul çocuklarinda farkli muayene yöntemleri ile degerlendirilir.
Hangi belirtiler varsa çocuklar mutlaka göz doktoruna götürülmelidir?
Okul çocugunda görme problemlerine bagli olarak sik görülebilen belirtiler söyledir;
Okuma ve yazma ile basagrisi
Okurken kelimelerin bulaniklasmasi ya da kaymasi,
Okurken kelime ya da satir atlamasi,
Okumasinin yasitlarina göre yavas ya da gelismemis olmasi,
Okurken basini egmesi ya da tek gözünü kapamasi,
Tahtadan yazi çekmede zorluk,
Okuma ve yazmada isteksizlik,
Okurken küçük kelimeleri atlama,
Yazarken satiri düzgün takip edememe,
Yanan, kasinan, sulanan, gözler,
Göz kizarikligi,
Okudugunu anlamada güçlük,
Kitabi çok yakin tutma,
Televizyonu yakindan seyretme,
Okurken dikkatini vermede zorluk,
Ödevlerini yapmada isteksizlik, “yapamiyorum” diyerek kolay vazgeçme,
Sakarlik,
Uzun sürede bitmeyen ödevler,
Dalip gitmeler,
Göz kirpistirmalari,
Bizim Saglik
|
